PLC Mitsubishi MELSEC Q và SM400: đọc mã Q02/Q03UD/Q06H, module hay hỏng, mã thay thế iQ-R và cách giữ máy chạy

PLC Mitsubishi MELSEC Q và SM400: đọc mã Q02/Q03UD/Q06H, module hay hỏng, mã thay thế iQ-R và cách giữ máy chạy

MELSEC-Q là dòng PLC tầm trung và lớn của Mitsubishi, rất phổ biến trong nhà máy vốn Nhật tại Việt Nam: máy ép nhựa, dây chuyền lắp ráp điện tử, cán tôn, xi măng. Mitsubishi đã chuyển trọng tâm sang MELSEC iQ-R, và đến cuối 2026 cả hai thế hệ CPU High Performance (Q02H/Q06H…) và Universal đời đầu (QnUD/QnUDE/QnUDEH) đều đã ngừng sản xuất. Bài này giúp bạn đọc mã Q, hiểu “SM400” mà nhiều người tìm là gì, CPU nào còn mua mới được, thay bằng gì và cách bảo trì để không mất chương trình.

Cập nhật 02/11/2026 · Trần Xuân Hoàn, kỹ sư tự động hóa · Đối chiếu thông báo ngừng sản xuất FA-A-0223, FA-A-0382, FA-A-0418 của Mitsubishi và FAQ thay pin QCPU; sửa trạng thái CPU Universal, điện áp pin Q6BAT, kiểu ngõ ra QY40P và lưu ý khi thay bằng QnUDV.

Đọc mã MELSEC-Q

CPU: Q + số chỉ cấp dung lượng chương trình + chữ chỉ đời CPU + “CPU”. Con số không phải đúng bằng k-step mà là cấp: Q02 ≈ 28k step, Q03UD 30k, Q04UD 40k, Q06 60k, Q10UD 100k, Q12H 124k, Q13UD 130k, Q20UD 200k, Q25H 252k, Q26UD 260k. Chữ cái: H = High Performance (đời đầu), UD = Universal, UDE/UDEH = Universal có Ethernet tích hợp, UDV = High-speed Universal (đời mới nhất), UDPV = bản cho hệ quá trình. Ví dụ Q02HCPU (High Performance, 28k step), Q03UDECPU (Universal, Ethernet, 30k step), Q06HCPU, Q13UDVCPU.

Module I/O: QX40 = 16 ngõ vào 24 VDC kiểu positive common (dùng cảm biến NPN), QX80 = 16 ngõ vào kiểu negative common (cảm biến PNP), QX42 = 64 ngõ vào; QY40P = 16 ngõ ra transistor kiểu sink, 12/24 VDC 0,1 A/điểm, có bảo vệ; QY80 = 16 ngõ ra transistor kiểu source; QY10 = 16 ngõ ra rơ-le; QY42P = 64 ngõ ra transistor sink. Analog: Q64AD = 4 kênh vào, Q62DAN = 2 kênh ra, Q68ADV/Q68ADI = 8 kênh vào áp/dòng, Q64TD/Q64RD = nhiệt độ can nhiệt/RTD. Đặc biệt: QD75 = điều khiển vị trí, QJ71E71-100 = Ethernet, QJ61BT11N = CC-Link, QJ71C24N = serial. Nguồn: Q61P (vào 100–240 VAC, ra 5 VDC 6 A), Q62P (5 V 3 A + 24 V 0,6 A), Q63P (vào 24 VDC), Q64PN (5 V 8,5 A). Base: Q33B/Q35B/Q38B/Q312B (base chính 3/5/8/12 khe), Q63B/Q65B/Q68B/Q612B (base mở rộng có nguồn), Q52B/Q55B (mở rộng không nguồn).

“SM400” là gì?

Nhiều người tìm “SM400 Mitsubishi PLC” vì thấy trong chương trình: SM400 không phải một module mà là rơ-le đặc biệt luôn ON (Always ON) của MELSEC-Q/L/iQ-R, tương đương M8000 trên dòng FX. Lập trình viên dùng SM400 làm tiếp điểm chạy liên tục các lệnh MOV, tính toán. Các cờ hay dùng cùng nhóm: SM401 (luôn OFF), SM402 (ON một chu kỳ quét đầu tiên sau khi RUN), SM403 (OFF một chu kỳ đầu), SM410/SM411/SM412/SM413 (xung nhịp 0,1 s / 0,2 s / 1 s / 2 s), SM414 (xung nhịp 2n giây), SM0 (có lỗi chẩn đoán), SM1 (lỗi tự chẩn đoán), SD0 (mã lỗi chẩn đoán). Hiểu SM/SD là bước đầu để đọc chương trình Q; xem chi tiết trong bài SM400 là gì.

Tình trạng sản xuất và mã thay thế

NhómMã cũTình trạng (11/2026)Thay thế khuyến nghị
CPU BasicQ00J, Q00, Q01Ngừng sản xuất 30/09/2018; hết hỗ trợ sửa chữa chính hãng 30/09/2025Q00UJ, Q00U, Q01U
CPU High PerformanceQ02, Q02H, Q06H, Q12H, Q25HNgừng sản xuất 30/09/2018; hết hỗ trợ sửa chữa chính hãng 30/09/2025Q02/Q02H → Q03UDV; Q06H → Q06UDV; Q12H → Q13UDV; Q25H → Q26UDV; hoặc iQ-R
CPU Universal đời đầuQ03UD, Q03UDE, Q04UDH/UDEH, Q06UDH/UDEH, Q10…Q26UDH/UDEHHết nhận đơn 30/09/2026, ngừng sản xuất 30/10/2026; hỗ trợ sửa chữa đến 31/10/2033Q03UDV, Q04UDV, Q06UDV, Q13UDV, Q26UDV hoặc iQ-R R04/R08/R16/R32CPU
I/O sốQX40, QX80, QY40P, QY10, QX42, QY42PPhần lớn vẫn đang cung cấpGiữ nguyên khi thay CPU trong dòng Q; iQ-R: RX40C7, RY40NT5P…
AnalogQ64AD, Q62DAN, Q68ADVPhần lớn vẫn đang cung cấpiQ-R: R60AD4, R60DA4
MạngQJ71E71-100, QJ61BT11N, QJ71C24NPhần lớn vẫn đang cung cấpiQ-R: RJ71EN71, RJ61BT11, RJ71C24
Nguồn/baseQ61P-A1/A2 (rất cũ), Q61P, Q3xBQ61P, Q3xB còn cung cấpiQ-R: R61P, base R35B/R38B

Mốc thời gian theo các thông báo kỹ thuật của Mitsubishi Electric; tình trạng từng module I/O nên kiểm tra theo mã cụ thể trước khi lập kế hoạch dự phòng.

Chiến lược ít rủi ro nhất cho máy đang chạy: thay CPU đã ngừng bằng QnUDV trong cùng dòng Q, giữ base, I/O, cáp trường. Những điểm phải kiểm tra trước khi thay theo hướng dẫn của Mitsubishi: (1) QnUDV không có cổng RS-232 – lập trình qua USB hoặc Ethernet tích hợp, thiết bị cần RS-232 thì thêm QJ71C24N; (2) QnUDV không hỗ trợ GX Developer, phải dùng GX Works2 phiên bản có hỗ trợ QnUDV; (3) dòng tiêu thụ 5 V của CPU mới tăng, phải tính lại tổng dòng để xác nhận nguồn Q61P còn đủ; (4) một số module đặc biệt, GOT và card PC đời cũ cần nâng cấp; (5) chuyển loại CPU rồi kiểm tra lại dung lượng chương trình, vì một số lệnh có thể tăng thêm step. Hướng chuyển hẳn sang iQ-R cần thay CPU, base, nguồn và dùng GX Works3; có thể giữ tạm module I/O Q trên base mở rộng RQ (RQ65B, RQ68B, RQ612B) để chuyển đổi từng bước.

Phần mềm: GX Developer, GX Works2, GX Works3

GX Developer (cũ) → GX Works2 (dòng Q/L/FX3) → GX Works3 (iQ-R, iQ-F/FX5). Dự án GX Developer mở được trong GX Works2; muốn sang iQ-R phải mở dự án GX Works2 trong GX Works3 bằng chức năng mở định dạng khác, chuyển đổi rồi kiểm tra lại nhãn, vùng nhớ và lệnh không tương thích. Kết nối lập trình: Q02H/Q06H có cổng RS-232 (cáp QC30R2) và USB; CPU Universal dùng USB mini-B; QnUDE/QnUDEH/QnUDV có Ethernet tích hợp; hoặc qua module QJ71E71. Xem hướng dẫn trong bài kết nối PLC Mitsubishi với máy tính.

Bảo trì: pin và lỗi hay gặp

Pin Q6BAT (lithium 3,0 V, CR17335SE-R, có giắc cắm): vai trò khác nhau theo đời CPU. Ở CPU High Performance (Q02H/Q06H…), bộ nhớ chương trình là RAM nuôi bằng pin – hết pin khi mất điện là mất chương trình, trừ khi đã cài khởi động (boot) từ standard ROM hoặc thẻ nhớ. Ở CPU Universal (QnUD/QnUDE/QnUDV), bộ nhớ chương trình là flash ROM nên chương trình không mất khi hết pin; pin giữ thiết bị latch, standard RAM (file register) và đồng hồ. Khi đèn BAT báo, thay pin trong lúc CPU đang có nguồn; nếu buộc phải tắt nguồn, sao lưu dữ liệu trước và thay xong trong thời gian lưu điện của tụ (khoảng 3 phút với CPU Universal theo Mitsubishi). Tuổi thọ pin phụ thuộc tỷ lệ thời gian mất điện và nhiệt độ – xem bảng tuổi thọ trong manual CPU.

Đèn ERR đỏ: đọc SD0 bằng GX Works2 → PLC Diagnostics. Mã hay gặp: 1600 BATTERY ERROR (pin yếu), 2000 UNIT VERIFY ERR (module không khớp lúc khởi động – lỏng module, hỏng module), 3000 PARAMETER ERROR, 3100 LINK PARA. ERROR (lỗi tham số mạng), 4100 OPERATION ERROR (lỗi tính toán như chia cho 0, vượt vùng địa chỉ). Đèn USER/BOOT: USER do chương trình điều khiển, BOOT báo đang khởi động từ ROM/thẻ nhớ. Module rơ-le QY10 dính tiếp điểm: với tải đóng cắt nhiều, nên chuyển sang QY40P/QY80 kèm rơ-le trung gian ngoài để thay thế dễ và rẻ hơn.

Phụ tùng nên trữ

Một CPU dự phòng cùng loại đã nạp chương trình (nếu CPU đã ngừng, cân nhắc trữ sẵn QnUDV đã chuyển đổi và chạy thử), nguồn Q61P, 2–3 pin Q6BAT (lưu ý pin có hạn sử dụng), mỗi loại module I/O một cái, thẻ nhớ nếu CPU dùng, cáp lập trình, bản sao chương trình (.gxw) kèm comment và thông số mạng. HOANTRANTDH tìm nguồn CPU Q02H/Q06H/QnUD(E)(H) tồn kho và cung cấp QnUDV, module I/O Q, iQ-R mới chính hãng; gửi danh sách mã qua trang liên hệ, xem thêm danh mục Mitsubishi, PLC Mitsubishi đời cũ ngừng sản xuất và lỗi thường gặp PLC FX5U.

Câu hỏi thường gặp

Q02HCPU thay bằng Q03UDVCPU có cần đổi base? Không, dùng chung base Q3xB; nhưng phải tính lại dòng 5 V của nguồn, chuyển loại CPU trong GX Works2 (không dùng GX Developer) và lưu ý Q03UDV không có cổng RS-232.

GX Works2 có mở dự án iQ-R không? Không, iQ-R chỉ dùng GX Works3; GX Works3 chuyển đổi được dự án GX Works2 của dòng Q sang iQ-R.

Pin Q6BAT thay bằng pin lithium thường được không? Không nên; dùng đúng Q6BAT (lithium 3,0 V, có giắc) để đúng điện áp, đúng đầu cắm và tránh mất dữ liệu.

Tài liệu tham khảo

  • Mitsubishi Electric – Technical Bulletin FA-A-0223: Production discontinuation of High Performance model QCPU, Basic model QCPU
  • Mitsubishi Electric – Technical Bulletin FA-A-0418: Production discontinuation of some MELSEC-Q Series CPU modules in October 2026
  • Mitsubishi Electric – Precautions for replacing QnUD(E)(H)CPU with QnUDVCPU
  • Mitsubishi Electric – FAQ No. 22558: Battery replacement for Universal model QCPU
  • Mitsubishi Electric – QnUCPU User’s Manual (Function Explanation, Program Fundamentals), danh sách SM/SD và mã lỗi

Cần CPU MELSEC-Q tồn kho, QnUDV/iQ-R thay thế hoặc hỗ trợ chuyển đổi chương trình? Gửi mã CPU, danh sách module trên rack, ảnh đèn báo và mã lỗi SD0 về sales@hoantrantdh.com hoặc Zalo 0879 848 668.

Bài liên quan: PLC Mitsubishi Đời Cũ Ngừng Sản Xuất (A, QnA, AnS, FX2N): Phụ Tùng Và Cách Chuyển Đổi

Chia sẻ bài viết:

Cần báo giá hoặc tư vấn kỹ thuật?

Để lại thông tin, kỹ sư HOANTRANTDH phản hồi trong 24 giờ làm việc — chỉ cần số điện thoại.

Hoặc gọi/Zalo 0879 848 668 · Email sales@hoantrantdh.com


BÀI VIẾT LIÊN QUAN

TIA Portal V17, V18, V19, V20: yêu cầu Windows 11, cài đặt, bản quyền hợp pháp và cách mở dự án giữa các phiên bản

TIA Portal V17 chỉ hỗ trợ chính thức Windows 10, V18 trở đi hỗ trợ Windows 11. Bài này tổng hợp yêu cầu máy, khác biệt V17–V20, cách nâng dự án, bản quyền và lỗi cài đặt.

Đèn báo xoay Schneider XVR3M04, máy lạnh tủ NSYCU, HMI Harmony HMIST6400: giải mã 3 mã phụ kiện tủ điện hay hỏi nhất

XVR3M04 là đèn tháp đa màu Harmony XVR, NSYCU3K23P4DG là quạt làm mát tủ ClimaSys, HMIST6400 là màn hình Harmony ST6 7 inch. Bài này giải thích thông số, đấu dây và cách chọn từng mã.

PLC và HMI là gì? Khác nhau thế nào, kết nối ra sao và cách chọn HMI

PLC là bộ điều khiển. Nó đọc cảm biến, chạy chương trình rồi xuất lệnh ra động cơ, van, lặp lại sau mỗi vài mili giây. HMI là màn hình để người vận hành nhìn trạng thái máy, nhập điểm đặt và bấm Start/Stop. Hai thiết bị nói chuyện với nhau qua mạng như PROFINET, […]

Chat Zalo Gọi 0879 848 668