Đăng ngày · Cập nhật
Một cảm biến áp suất ghi “0–10 bar” có thể là gauge, absolute hoặc differential – ba loại đo ba thứ khác nhau, và đặt nhầm loại là một trong những lỗi mua hàng phổ biến nhất với thiết bị đo áp. Bài này giải thích ba loại bằng ví dụ dễ hình dung, sau đó đi vào cách chọn dải đo, màng, kết nối, tín hiệu và những lỗi lắp đặt làm cảm biến hỏng sớm hoặc đọc sai.
Cập nhật 02/11/2026 · Trần Xuân Hoàn, kỹ sư tự động hóa · Rà soát kiến thức áp suất gauge/absolute/differential; sửa lỗi về sai số lưu lượng khi đo bằng chênh áp (quan hệ căn bậc hai), bổ sung lưu ý không chỉnh zero cảm biến absolute theo khí quyển và ảnh hưởng áp tĩnh.
Ba loại áp suất, một ví dụ
Mục lục
Lốp ô tô bơm “2,5 bar” là gauge (tương đối): so với áp suất khí quyển xung quanh (khoảng 1,013 bar ở mực nước biển). Cùng lốp đó, áp suất absolute (tuyệt đối, so với chân không) khoảng 3,5 bar. Còn differential (chênh áp) là hiệu giữa hai điểm, ví dụ trước và sau bộ lọc: 0,3 bar nghĩa là lọc đang bẩn dần. Ký hiệu: bar g / barg (gauge), bar a / bara (absolute), mbar d hoặc “DP” (differential). Chân không có thể ghi gauge âm (−0,5 barg) hoặc absolute (khoảng 0,5 bara) – cùng một trạng thái nhưng khác mốc. Lưu ý áp suất khí quyển thay đổi theo thời tiết và độ cao (vài chục mbar), nên cảm biến absolute đặt ngoài trời sẽ “dao động” theo thời tiết dù quá trình không đổi.
| Loại | Mốc 0 | Dùng cho | Ví dụ sản phẩm |
|---|---|---|---|
| Gauge | Khí quyển tại chỗ (qua lỗ thông hơi trên vỏ/cáp) | Đường ống nước, khí nén, bồn hở, bơm | Cerabar PMC51B/PMP51B, MOSE MSP-C, Georgin ProcessX |
| Absolute | Chân không tuyệt đối (buồng chân không kín trong cảm biến) | Máy chân không, sấy chân không, đo áp khí quyển, bình ngưng tua-bin | Cerabar PMC71B/PMC51B bản absolute |
| Differential | Áp phía thấp (LP) | Chênh áp lọc, lưu lượng qua tấm orifice, mức bồn kín, phòng sạch | Deltabar PMD75B, Rosemount 3051CD |
Chọn dải đo và quá áp
Với cảm biến dải cố định, chọn dải sao cho áp làm việc nằm khoảng 30–70 % dải: bơm chạy 6 bar → chọn 0–10 bar, không chọn 0–100 bar (sai số tính theo % dải sẽ lớn so với giá trị đo). Transmitter thông minh cho phép chỉnh lại dải (turndown), nhưng sai số thực tế tăng khi thu hẹp dải quá nhiều – đọc công thức sai số theo turndown trong datasheet. Kiểm tra quá áp (overpressure): búa nước khi đóng van nhanh có thể vượt nhiều lần áp làm việc; chọn cảm biến có giới hạn quá áp đủ lớn hoặc thêm bộ giảm chấn (snubber). Với transmitter chênh áp, kiểm tra riêng áp tĩnh (static/line pressure) cho phép và ảnh hưởng của áp tĩnh lên zero/span – đây là thông số tách biệt với dải chênh áp.
Màng đo: gốm hay kim loại
Màng gốm (ví dụ Ceraphire Al₂O₃ của Endress+Hauser): chịu mài mòn, chịu chân không, chịu quá áp tốt, kiểu khô không cần dầu điền đầy; thường giới hạn khoảng 40 bar; không dùng với axit flohydric và kiềm nóng đặc. Màng kim loại (316L, Alloy C, tantalum) với dầu điền đầy: dải cao hơn nhiều (hàng trăm bar), có kết nối vệ sinh (clamp, Varivent) cho thực phẩm, kết hợp được với màng ngăn (diaphragm seal) cho môi chất nóng, đặc, ăn mòn; cần chú ý chân không sâu và nhiệt độ với loại dầu điền. Nguyên tắc nhanh: nước, khí, môi chất bẩn hoặc mài mòn dưới khoảng 40 bar → gốm; áp cao, thực phẩm – dược, cần màng ngăn → kim loại.
Kết nối quy trình
Ren G½ (ISO 228, ren trụ, làm kín bằng mặt phẳng + gioăng) phổ biến ở châu Âu; ½” NPT (ren côn, làm kín bằng ren + băng tan/keo) phổ biến ở thiết bị Mỹ – nhầm hai loại này là lỗi rất hay gặp. Ren M20×1,5 hay gặp trên đồng hồ áp theo EN 837 và thiết bị Nga, Trung Quốc. Mặt bích DN25/DN50 cho môi chất đặc, có màng ngăn; clamp 1½”/2″ cho thực phẩm. Với hơi nước nóng, dùng ống siphon (ống xoắn) chứa nước ngưng để màng không tiếp xúc trực tiếp với hơi. Lắp van chặn – xả (block & bleed, hoặc manifold cho transmitter chênh áp) để cô lập, xả áp và thay cảm biến khi hệ thống đang chạy.
Tín hiệu ra và cấp điện
4–20 mA 2 dây (loop-powered) là chuẩn: cấp 24 V từ PLC hoặc nguồn vòng, dòng tỷ lệ áp suất; bản có HART cho phép cấu hình và chẩn đoán từ xa. 0–10 V 3 dây rẻ hơn nhưng dễ nhiễu, chỉ hợp dây ngắn trong máy. IO-Link cho máy đóng gói, dây chuyền nhỏ; PROFIBUS PA và PROFINET qua Ethernet-APL cho nhà máy quá trình. Màn hình tại chỗ giúp vận hành và chạy thử nhưng tăng giá; nếu đã có HMI/SCADA, có thể chọn loại không màn hình. Khu vực cháy nổ cần bản Ex ia đi kèm barrier hoặc bộ cách ly an toàn nội tại (xem IS barrier).
Cấp chính xác và độ ổn định
Sai số tham chiếu thường gặp: khoảng 0,5 % FS (cảm biến giá rẻ), 0,1–0,25 % (công nghiệp phổ thông), 0,04–0,075 % (transmitter quá trình như Cerabar, Rosemount 3051), đến 0,025 % ở các bản cao cấp. Với điều khiển áp suất bơm cấp nước, 0,5 % là đủ. Với đo lưu lượng bằng chênh áp (orifice, venturi), lưu lượng tỉ lệ căn bậc hai của ΔP: sai số tương đối của lưu lượng chỉ bằng một nửa sai số tương đối của ΔP, nhưng ở lưu lượng thấp ΔP giảm theo bình phương – tại 30 % lưu lượng, ΔP chỉ còn 9 % dải, nên sai số tính theo % dải của transmitter bị khuếch đại khoảng 5–6 lần so với số đọc lưu lượng. Vì vậy đo lưu lượng bằng chênh áp cần transmitter chính xác cao (0,04–0,075 %) và giới hạn dải lưu lượng khoảng 3:1–4:1, hoặc dùng hai transmitter dải khác nhau. Độ ổn định dài hạn (ví dụ 0,1 %/năm hay 0,2 %/5 năm) quyết định chu kỳ hiệu chuẩn.
Lỗi lắp đặt hay gặp
Cảm biến gauge đo mức bồn kín có áp khí: số đọc gồm cả áp khí phía trên – muốn đo mức phải dùng differential (nối phía LP vào khoảng khí) hoặc hai cảm biến trừ nhau (sai số lớn khi áp khí cao so với cột chất lỏng). Màng hỏng sau vài tuần: búa nước, hơi nóng trực tiếp hoặc môi chất đóng băng trong ống – thêm snubber/siphon, chống đông. Lệch 0,1–0,2 bar khi lắp: cảm biến lắp thấp hơn điểm cần đo 1–2 m cột nước (1 m nước ≈ 0,098 bar), hoặc do tư thế lắp – chỉnh zero (zero trim) sau khi lắp với cảm biến gauge/chênh áp đã xả về 0. Không chỉnh zero cảm biến absolute theo khí quyển: làm vậy sẽ sai khoảng 1 bar; cảm biến absolute chỉ hiệu chỉnh với chuẩn chân không hoặc chuẩn áp tuyệt đối. Gauge đọc trôi khi trời mưa: lỗ thông hơi trên vỏ hoặc trong cáp bị nước, bụi bít – kiểm tra màng thông hơi, đi cáp đúng hướng. Tín hiệu dao động theo bơm: áp dao động thật – tăng damping trong cảm biến (khoảng 1–2 s) hoặc lọc trong PLC. Đọc “0” khi có chân không: cảm biến gauge dải dương không đo được áp âm – dùng loại absolute hoặc gauge có dải âm (compound).
Mua hàng
HOANTRANTDH cung cấp Endress+Hauser Cerabar (PMC71B, PMC51B), Deltabar, MOSE, Georgin, Anhui Tiankang cho các mức ngân sách; tư vấn chọn dải đo – kết nối – vật liệu theo môi chất qua trang liên hệ. Xem thêm bảng giá cảm biến áp suất, hiệu chỉnh cảm biến áp suất và zero và span là gì.
Câu hỏi thường gặp
Đổi cảm biến gauge sang absolute có cần đổi dải? Có. Áp tuyệt đối bằng áp gauge cộng áp khí quyển (khoảng 1 bar): gauge 0–10 bar tương ứng absolute khoảng 1–11 bar, nên chọn dải absolute bao trùm được giá trị này và cập nhật lại thang đo trong PLC.
Cảm biến differential có đo được gauge không? Có, để cổng LP thông ra khí quyển (có bảo vệ chống bụi, nước), nhưng đắt hơn và thường không cần thiết.
Bao lâu hiệu chuẩn một lần? Thường 1–2 năm với điểm đo thương mại/an toàn, kết hợp kiểm tra zero tại chỗ định kỳ; chu kỳ cụ thể dựa trên độ ổn định của cảm biến, mức quan trọng của điểm đo và lịch sử trôi.
Tài liệu tham khảo
- Endress+Hauser – Technical Information Cerabar PMC51B/PMC71B, Deltabar PMD75B
- ISO 5167 (các phần 1–4) – Đo lưu lượng bằng thiết bị chênh áp đặt trong ống tròn chảy đầy
- IEC 62828-1/-2 – Điều kiện tham chiếu và quy trình thử nghiệm transmitter áp suất công nghiệp
- EN 837-1 – Đồng hồ áp suất kiểu ống Bourdon (kết nối ren, kích thước)
Cần chọn cảm biến áp suất gauge, absolute hay chênh áp cho đúng điểm đo? Gửi môi chất, nhiệt độ, áp làm việc và áp lớn nhất, kiểu kết nối, tín hiệu ra về sales@hoantrantdh.com hoặc Zalo 0879 848 668.
Bài liên quan: Cảm Biến Chênh Áp Là Gì? Nguyên Lý, Ứng Dụng, Cách Chọn Và Lắp Đặt
Cần báo giá hoặc tư vấn kỹ thuật?
Để lại thông tin, kỹ sư HOANTRANTDH phản hồi trong 24 giờ làm việc — chỉ cần số điện thoại.


BÀI VIẾT LIÊN QUAN
Muốn biết cảm biến áp suất còn tốt hay đã hỏng, chỉ cần đồng hồ vạn năng, một bơm tay và một đồng hồ áp suất chuẩn. Quy trình gồm sáu bước: Xem đầu nối và màng đo. Đo điện áp nguồn tại chân cảm biến. Đo tín hiệu ra khi đã xả hết áp […]
Hơi bão hòa ở 10 bar(g) nóng khoảng 184 °C. Trong khi đó, màng đo của phần lớn cảm biến áp suất phổ thông chỉ chịu được khoảng 100–125 °C, còn mạch điện tử thường dừng ở 85 °C. Vì vậy, nguyên tắc số một khi lắp cảm biến áp suất cho hơi nóng, lò […]
Cảm biến áp suất (pressure sensor, pressure transmitter) là thiết bị biến áp suất của chất lỏng, khí hoặc hơi thành tín hiệu điện – phổ biến nhất là 4–20 mA – để PLC, biến tần hoặc màn hình đọc và điều khiển. Chọn đúng cảm biến áp suất cần năm thông tin: dải đo, […]