Cách kiểm tra cảm biến áp suất còn tốt hay hỏng: 6 bước với đồng hồ vạn năng

Kiểm tra cảm biến áp suất bằng bơm tay, đồng hồ chuẩn và đồng hồ vạn năng mắc nối tiếp thang mA

Muốn biết cảm biến áp suất còn tốt hay đã hỏng, chỉ cần đồng hồ vạn năng, một bơm tay và một đồng hồ áp suất chuẩn. Quy trình gồm sáu bước:

  1. Xem đầu nối và màng đo.
  2. Đo điện áp nguồn tại chân cảm biến.
  3. Đo tín hiệu ra khi đã xả hết áp (phải là 4,00 mA hoặc 0 V).
  4. Cấp áp chuẩn ở 5 điểm và so sánh.
  5. Đọc giá trị mA theo ngưỡng NAMUR NE 43.
  6. Đối chiếu với giá trị PLC đang hiển thị.

Phần lớn ca “cảm biến hỏng” thật ra là lỗi dây, lỗi nguồn hoặc cài sai dải đo trên PLC, và sáu bước này tách được các lỗi đó ra.

Cập nhật 06/11/2026 · Trần Xuân Hoàn, kỹ sư tự động hóa · Đối chiếu khuyến nghị NAMUR NE 43, IEC 61298-2 (phương pháp thử thiết bị đo quá trình), mã màu dây IEC 60947-5-2 và hướng dẫn kiểm tra của các hãng cảm biến áp suất

Tóm tắt nhanh

  • 0 mA là lỗi mạch (đứt dây, mất nguồn, ngược cực), chưa chắc cảm biến hỏng.
  • ≤ 3,6 mA hoặc ≥ 21 mA là cảm biến tự báo lỗi theo NAMUR NE 43.
  • Xả hết áp mà không ra 4,00 mA (cảm biến áp suất dư) là lệch zero. Lệch nhỏ thì chỉnh zero, lệch lớn thường do màng đo bị hỏng.
  • Có áp mà vẫn đứng yên 4 mA: kiểm tra van cô lập, cổng lấy áp bị nghẹt trước khi kết luận cảm biến chết.
  • Không bao giờ đo cách điện (megger) vào chân cảm biến. Hãy tháo cảm biến ra rồi mới đo cáp.
Kiểm tra cảm biến áp suất bằng bơm tay, đồng hồ chuẩn và đồng hồ vạn năng mắc nối tiếp thang mA
Bàn kiểm tra cơ bản: bơm tay tạo áp, đồng hồ chuẩn, cảm biến cần kiểm tra, nguồn 24 VDC và đồng hồ vạn năng mắc nối tiếp. Ở 5 bar, cảm biến dải 0–10 bar phải cho 12,00 mA.

An toàn trước khi kiểm tra

  • Cô lập và xả áp bằng van chặn hoặc manifold trước khi tháo cảm biến. Với hơi nóng, chờ đường ống nguội và kiểm tra lại áp trên đồng hồ tại chỗ.
  • Báo cho phòng điều khiển: khi tháo dây hoặc ép dòng, PLC có thể báo động, thậm chí dừng máy vì tín hiệu mất hoặc nhảy.
  • Khu vực nguy hiểm cháy nổ (Ex): không mở nắp khi đang có điện, và chỉ dùng đồng hồ đo đạt chuẩn an toàn nội tại. Xem thêm tiêu chuẩn ATEX/IECEx.
  • Không megger cảm biến: mạch điện tử có linh kiện chống sét, điện áp thử 500–1000 V có thể làm hỏng hoặc cho kết quả sai.

Dụng cụ cần có

Dụng cụDùng đểGhi chú
Đồng hồ vạn năng có thang mAĐo dòng 4–20 mA, điện áp nguồnĐộ phân giải 0,01 mA là đủ
Nguồn 24 VDCCấp nguồn khi kiểm tra trên bànNên có giới hạn dòng
Điện trở 250 Ω (≥ 0,5 W)Đo dòng gián tiếp qua điện áp 1–5 V; điện trở tải cho HARTKhông bắt buộc
Bơm tay (khí hoặc thủy lực)Tạo áp suất kiểm traBơm khí thường đến vài chục bar; cao hơn dùng bơm thủy lực
Đồng hồ áp suất chuẩnGiá trị tham chiếuNên chính xác hơn cảm biến ít nhất 4 lần, còn hạn hiệu chuẩn
Ampe kìm dải mA, thiết bị HART/BluetoothĐo không cần cắt mạch; đọc chẩn đoánTùy chọn, rất tiện khi kiểm tra tại hiện trường

Bước 1: Kiểm tra bằng mắt

  • Đầu nối: gioăng đầu DIN có còn không, chân có bị xanh rỉ hay đọng nước không. Ẩm trong đầu nối là nguyên nhân hàng đầu khiến tín hiệu trôi và nhảy.
  • Cáp: có bị dập, chuột cắn, nằm chung máng với cáp động lực biến tần không.
  • Cổng áp và màng đo: có cặn, vết lõm, vết chọc bằng vật nhọn không. Màng bị lõm gần như chắc chắn gây lệch zero vĩnh viễn.
  • Nhãn: ghi lại dải đo, kiểu ngõ ra và loại áp suất (dư hay tuyệt đối). Nhiều ca “sai số” thật ra là do lắp nhầm cảm biến khác dải.

Bước 2: Đo điện áp nguồn tại chân cảm biến

Với cảm biến 2 dây, điện áp đo ngay tại chân cảm biến phải lớn hơn điện áp làm việc tối thiểu ghi trên datasheet (thường khoảng 8–12 V). Nguồn 24 V ở tủ điện chưa đủ để kết luận, vì trên đường đi còn sụt áp qua điện trở ngõ vào PLC, bộ cách ly, rào chắn an toàn nội tại và dây dẫn.

Điện trở vòng tối đa được tính như sau:

R_max = (U_nguồn − U_min cảm biến) / 0,022 A

Ví dụ: nguồn 24 V, cảm biến cần tối thiểu 10 V thì R_max ≈ 636 Ω. Công thức tính theo dòng 22 mA để vẫn đủ áp khi cảm biến báo lỗi mức cao. Nếu trong vòng có ngõ vào PLC 250 Ω cộng thêm bộ cách ly hoặc rào chắn, tổng điện trở rất dễ vượt ngưỡng này. Khi đó cảm biến chạy bình thường ở 4–12 mA nhưng “đuối” và dừng ở khoảng 16–18 mA khi áp suất cao.

Bước 3: Đo tín hiệu khi đã xả hết áp

Mở thông cảm biến ra khí quyển (hoặc mở van xả trên manifold), rồi đo tín hiệu ra:

  • Cảm biến áp suất dư (bar g): phải ra 4,00 mA, hoặc 0 V với loại 0–10 V, hoặc 0,5 V với loại 0,5–4,5 V.
  • Cảm biến áp suất tuyệt đối (bar a): khi thông khí quyển, cảm biến đọc khoảng 1,013 bar, không phải 4 mA. Đây là chỗ rất hay bị kết luận nhầm.
  • Cảm biến thả chìm đo mức có ống thông hơi trong cáp: nếu ống bị nghẹt hoặc túi hút ẩm bão hòa, số đọc trôi theo thời tiết.
Ba cách đo dòng 4–20 mA: mắc đồng hồ nối tiếp, đo điện áp trên điện trở 250 ohm và dùng ampe kìm dải mA
Ba cách đo dòng 4–20 mA. Cách B và C không phải cắt mạch nên phù hợp kiểm tra khi hệ thống đang chạy.

Lệch zero nhỏ (ví dụ 4,05 mA) xử lý bằng chỉnh zero: nút trên cảm biến, lệnh HART hoặc ứng dụng của hãng. Xem zero và span là gì. Nếu lệch lớn (vài phần trăm thang đo) xuất hiện sau một lần quá áp hay búa nước, màng đo nhiều khả năng đã biến dạng. Chỉnh zero lúc này chỉ che lỗi tạm thời, vì độ tuyến tính đã hỏng theo.

Bước 4: Cấp áp chuẩn và so sánh 5 điểm

Dùng bơm tay tạo áp ở 0%, 25%, 50%, 75%, 100% thang đo theo chiều tăng, rồi lặp lại theo chiều giảm. Ở mỗi điểm, ghi lại giá trị đồng hồ chuẩn và dòng đo được. Dòng mong đợi tính theo công thức:

I = 4 + 16 × (P − P_min) / (P_max − P_min)

Áp chuẩn (dải 0–10 bar)02,55,07,510 bar
Dòng mong đợi4,008,0012,0016,0020,00 mA
Ví dụ đo được (tăng)4,028,0512,1016,1220,15 mA
Sai số (% thang đo)0,13%0,31%0,63%0,75%0,94%

Sai số tính bằng (I_đo − I_mong đợi) / 16 mA × 100%. Trong ví dụ trên, sai số tăng dần theo áp suất: zero gần đúng nhưng span bị lệch. Với cảm biến có độ chính xác ±0,5%, kết luận là cần hiệu chỉnh span chứ không cần thay mới. Nếu số đo ở chiều tăng và chiều giảm chênh nhau nhiều (trễ, hysteresis), cảm biến có vấn đề cơ khí ở màng đo.

Ghi lại kết quả trước hiệu chỉnh (as found) và sau hiệu chỉnh (as left) để theo dõi độ trôi qua các năm. Quy trình hiệu chỉnh chi tiết: hiệu chỉnh cảm biến áp suất.

Bước 5: Đọc giá trị mA theo NAMUR NE 43

Thang đọc dòng 4–20 mA theo NAMUR NE 43: vùng đo hợp lệ 3,8–20,5 mA, lỗi thấp dưới 3,6 mA, lỗi cao từ 21 mA
Theo NAMUR NE 43, tín hiệu đo nằm trong 3,8–20,5 mA. Dòng từ 3,6 mA trở xuống hoặc từ 21 mA trở lên là cảm biến báo lỗi.

Phần lớn cảm biến đời mới tuân theo khuyến nghị NAMUR NE 43:

  • Vùng đo hợp lệ: 3,8–20,5 mA. Hơi dưới 4 mA hoặc hơi trên 20 mA vẫn là tín hiệu đo, chỉ là đang ngoài dải cài đặt.
  • ≤ 3,6 mA hoặc ≥ 21 mA: cảm biến tự phát hiện lỗi (hỏng phần tử đo, lỗi điện tử) và chủ động đưa dòng ra mức báo lỗi. Có loại cho chọn báo lỗi mức thấp hay mức cao.
  • 0 mA: cảm biến không thể tự tạo ra. Nguyên nhân là mạch hở, mất nguồn hoặc đấu ngược cực.

PLC nên được cấu hình phân biệt ba trạng thái này: đứt dây, cảm biến lỗi và quá dải. Như vậy người vận hành biết ngay cần gọi ai.

Bước 6: Đối chiếu với giá trị trên PLC

Khi đồng hồ vạn năng đo đúng mà màn hình vẫn sai, lỗi nằm ở phía PLC hoặc HMI. Kiểm tra lần lượt:

  • Dải scale trong chương trình có trùng dải ghi trên nhãn cảm biến không, ví dụ cảm biến 0–16 bar nhưng PLC scale 0–10 bar.
  • Kiểu ngõ vào đã chọn đúng chưa: 4–20 mA hay 0–20 mA, dòng hay áp, 2 dây hay 4 dây.
  • Bộ lọc tín hiệu có đặt quá mạnh khiến giá trị chậm không.
  • Đơn vị có nhầm lẫn bar với kPa hoặc MPa không.

Hướng dẫn đấu nối và scale chi tiết: kết nối PLC với cảm biến 4–20 mA.

Kiểm tra theo từng kiểu ngõ ra

Màu dây và chân đấu cảm biến áp suất: 2 dây 4–20 mA đầu DIN và M12, 3 dây 0–10 V, cảm biến tỉ lệ 0,5–4,5 V
Màu dây M12 theo IEC 60947-5-2 và cách đo cho ba kiểu ngõ ra. Luôn đối chiếu nhãn hoặc datasheet của hãng trước khi cấp nguồn.
  • 2 dây 4–20 mA: đo dòng nối tiếp, hoặc đo áp trên điện trở 250 Ω (4 mA tương ứng 1 V, 20 mA tương ứng 5 V). Sơ đồ đấu dây: cách đấu dây cảm biến áp suất 4–20 mA.
  • 3 dây 0–10 V: đo điện áp giữa dây tín hiệu và dây 0 V, không đo giữa dây tín hiệu và vỏ tủ.
  • Tỉ lệ 0,5–4,5 V (máy nén, điều hòa, xe cơ giới): tín hiệu tỉ lệ theo nguồn 5 V. Nguồn tụt còn 4,8 V thì mọi giá trị cũng tụt khoảng 4%. Vì vậy phải đo cả nguồn trước khi kết luận.
  • Cảm biến mV (cầu điện trở trần): đo điện trở giữa hai chân cấp nguồn và giữa hai chân tín hiệu, rồi so với datasheet. Giá trị vô cùng lớn nghĩa là đứt cầu. Khi không có áp, điện áp ra ở mức vài mV.
  • Công tắc áp suất: đo thông mạch tiếp điểm NO/NC khi tăng và giảm áp qua điểm đặt, ghi lại điểm tác động và độ trễ. Xem công tắc áp suất.
  • HART, IO-Link, Bluetooth: đọc mã chẩn đoán, nhiệt độ điện tử, số lần quá áp. Dùng lệnh “loop test” để ép dòng 4/12/20 mA, kiểm tra cả đường dây và cấu hình PLC mà không cần bơm áp. Nhiều dòng cảm biến mới cho đọc các thông tin này ngay trên điện thoại qua Bluetooth.

Kiểm tra tại chỗ, không cần tháo cảm biến

  1. So sánh với đồng hồ áp suất cơ lắp cạnh cảm biến, nếu có.
  2. Dùng ampe kìm dải mA kẹp vào một dây tín hiệu để đọc dòng trong khi hệ thống vẫn chạy.
  3. Với manifold 2 hoặc 3 van: đóng van chặn, mở van xả hoặc van cân bằng để kiểm tra zero ngay trên đường ống.
  4. Xem đồ thị xu hướng (trend) trên SCADA. Tín hiệu “phẳng lì” trong khi quá trình thay đổi thường là cổng nghẹt hoặc van đóng. Tín hiệu răng cưa thường do nhiễu.

Bảng lỗi thường gặp và cách xử lý

Hiện tượngNguyên nhân hay gặpCách xử lý
0 mA, PLC báo đứt dâyĐứt cáp, lỏng cầu đấu, cầu chì, ngược cựcĐo nguồn từng đoạn, siết lại đầu nối, đúng cực tính
Đứng yên 4 mA dù có ápVan chặn đóng, cổng nghẹt cặn, sai dải đoMở van, thổi rửa cổng, kiểm tra nhãn
Lệch zero khi đã xả ápTrôi theo thời gian, nhiệt độ, màng bị tác độngChỉnh zero; lệch lớn thì kiểm tra màng
Không lên tới 20 mAĐiện trở vòng lớn, nguồn yếuTính lại R_max, nâng nguồn, bớt thiết bị trong vòng
Số nhảy, răng cưaNhiễu biến tần, nối đất hai đầu, ẩm đầu nốiTách máng cáp, nối đất một đầu, thêm bộ cách ly 4–20 mA
Trôi theo thời tiết (cảm biến thả chìm)Ống thông hơi trong cáp bị nghẹt, ẩmKiểm tra túi hút ẩm, đầu cáp, hộp nối
Hỏng lặp lại ở đường hơi nóngHơi nóng chạm thẳng vào màng đoLắp ống xi phông, xem cảm biến áp suất cho hơi nóng
≥ 21 mA hoặc ≤ 3,6 mACảm biến tự báo lỗiĐọc mã lỗi qua HART/app; thường phải thay

Khi nào hiệu chỉnh, khi nào thay mới?

  • Hiệu chỉnh khi sai số tuyến tính, đều đặn: lệch zero hoặc lệch span nằm trong khả năng chỉnh của cảm biến, và trễ nhỏ.
  • Thay mới khi gặp một trong các trường hợp: màng bị lõm hoặc thủng; trễ lớn; sai số không đều giữa các điểm; cảm biến tự báo lỗi; vỏ ngấm nước; hoặc cảm biến loại rẻ không có chức năng chỉnh. Với loại này, chi phí nhân công hiệu chỉnh nhiều khi cao hơn giá cảm biến.
  • Tần suất kiểm tra: thông thường 12 tháng một lần. Cảm biến trong vòng an toàn (SIS) phải kiểm tra theo chu kỳ thử nghiệm đã tính trong hồ sơ an toàn.

Cần chọn cảm biến thay thế đúng dải, đúng ren, đúng tín hiệu? Gửi ảnh tem nhãn cảm biến cũ, kỹ sư HOANTRANTDH tra mã tương đương. Tham khảo thêm so sánh cảm biến áp suất piezo và strain gauge.

Câu hỏi thường gặp

Đồng hồ vạn năng thường có đo được 4–20 mA không?

Được, nếu đồng hồ có thang mA. Cắm que đỏ vào lỗ mA, que đen vào COM, rồi mắc nối tiếp vào vòng dòng. Không bao giờ để que ở lỗ mA rồi đo song song lên nguồn, vì sẽ đứt cầu chì hoặc hỏng đồng hồ.

Cảm biến áp suất 2 dây báo 0 mA có phải đã hỏng?

Chưa chắc. 0 mA nghĩa là không có dòng chạy trong vòng: đứt dây, mất nguồn, ngược cực hoặc cầu chì. Cảm biến bị lỗi bên trong thường báo ≤ 3,6 mA hoặc ≥ 21 mA chứ không về 0.

Không có bơm tay thì kiểm tra thế nào?

Kiểm tra zero khi đã xả áp, rồi so sánh với đồng hồ cơ lắp cạnh. Dùng lệnh loop test (HART) để kiểm tra đường tín hiệu về PLC. Muốn kết luận về độ chính xác thì vẫn cần nguồn áp chuẩn.

Cảm biến 0,5–4,5 V đo ra 0 V là lỗi gì?

Kiểm tra nguồn 5 V và dây GND trước. Loại tỉ lệ không bao giờ ra 0 V khi hoạt động bình thường: áp suất 0 vẫn cho 0,5 V. Vì vậy 0 V gần như chắc chắn là mất nguồn, đứt dây tín hiệu hoặc chập mạch ra.

Bao lâu nên kiểm tra cảm biến áp suất một lần?

Thông thường 12 tháng một lần, ngắn hơn nếu cảm biến ở vị trí khắc nghiệt (rung, nhiệt, xung áp) hoặc liên quan đến an toàn và tính tiền (thanh toán khí, hơi). Ghi lại kết quả as found và as left để biết độ trôi thực tế mà điều chỉnh chu kỳ.

Tài liệu tham khảo

  • NAMUR NE 43 – Chuẩn hóa mức tín hiệu báo lỗi cho bộ chuyển đổi có ngõ ra analog 4–20 mA
  • IEC 61298-2 – Thiết bị đo lường và điều khiển quá trình: phương pháp và quy trình đánh giá tính năng (thử ở điều kiện chuẩn)
  • IEC 60947-5-2 – Thiết bị đóng cắt hạ áp: cảm biến tiệm cận (mã màu dây BN, WH, BU, BK cho đầu nối M12)
  • Hướng dẫn vận hành, chẩn đoán của các hãng cảm biến áp suất (WIKA, Endress+Hauser, Siemens, Danfoss, Emerson)

Bài liên quan: Tín hiệu 4–20 mA và 0–10 V · Cảm biến áp suất · Đấu dây cảm biến áp suất 4–20 mA

Chia sẻ bài viết:

Cần báo giá hoặc tư vấn kỹ thuật?

Để lại thông tin, kỹ sư HOANTRANTDH phản hồi trong 24 giờ làm việc — chỉ cần số điện thoại.

Hoặc gọi/Zalo 0879 848 668 · Email sales@hoantrantdh.com


BÀI VIẾT LIÊN QUAN

Áp suất gauge, absolute, differential: phân biệt 3 loại cảm biến áp suất và cách chọn dải đo, màng, kết nối

Gauge đo so với khí quyển, absolute so với chân không, differential đo chênh giữa hai điểm. Bài này giải thích bằng ví dụ, hướng dẫn chọn dải đo, vật liệu màng, kết nối và tín hiệu cho cảm biến áp suất.

Cảm biến áp suất cho hơi nóng, lò hơi: chọn đúng, lắp ống xi phông, tránh hỏng

Hơi bão hòa ở 10 bar(g) nóng khoảng 184 °C. Trong khi đó, màng đo của phần lớn cảm biến áp suất phổ thông chỉ chịu được khoảng 100–125 °C, còn mạch điện tử thường dừng ở 85 °C. Vì vậy, nguyên tắc số một khi lắp cảm biến áp suất cho hơi nóng, lò […]

Cảm Biến Áp Suất Là Gì? Nguyên Lý, Phân Loại, Cách Chọn, Lắp Đặt Và Đấu Dây

Cảm biến áp suất (pressure sensor, pressure transmitter) là thiết bị biến áp suất của chất lỏng, khí hoặc hơi thành tín hiệu điện – phổ biến nhất là 4–20 mA – để PLC, biến tần hoặc màn hình đọc và điều khiển. Chọn đúng cảm biến áp suất cần năm thông tin: dải đo, […]

Chat Zalo Gọi 0879 848 668