Pt100 2 dây, 3 dây, 4 dây: khác nhau thế nào, sai số bao nhiêu và chọn loại nào cho nhà máy

Pt100 2 dây, 3 dây, 4 dây: khác nhau thế nào, sai số bao nhiêu và chọn loại nào cho nhà máy

Pt100 là cảm biến nhiệt độ phổ biến nhất trong nhà máy: lò, bồn, đường ống, kho lạnh, cuộn dây động cơ. Nhưng khi mua, bạn phải chọn 2 dây, 3 dây hay 4 dây – và chọn sai có thể gây sai số vài độ mà không ai phát hiện. Bài này giải thích nguyên lý bằng ví dụ số đơn giản, kèm bảng tra điện trở theo IEC 60751, cấp chính xác và cách đấu nối vào PLC hoặc bộ chuyển đổi.

Cập nhật 02/11/2026 · Trần Xuân Hoàn, kỹ sư tự động hóa · Đối chiếu bảng điện trở và cấp dung sai theo IEC 60751:2022; làm rõ quy ước màu dây, phạm vi hiệu lực của Class A/AA, hiệu ứng tự gia nhiệt và cách kiểm tra bằng đồng hồ.

Pt100 Pixsys PTS-1B-6X050: que dò inox 6×50 mm, ren G1/2, đầu nối kiểu B — mẫu thực tế tại HOANTRANTDH.

Pt100 là gì

Pt100 là một điện trở bằng platin có giá trị 100 Ω tại 0 °C, tăng gần tuyến tính theo nhiệt độ: trung bình khoảng 0,385 Ω cho mỗi 1 °C trong khoảng 0–100 °C (đặc tính chuẩn IEC 60751, hệ số α = 0,00385 °C⁻¹). Thiết bị đọc (card RTD của PLC, bộ chuyển đổi) cấp một dòng đo nhỏ (thường 0,1–1 mA) qua Pt100, đo điện áp rơi, tính ra điện trở rồi đổi sang nhiệt độ theo phương trình Callendar–Van Dusen. Dòng đo càng lớn càng gây tự gia nhiệt – vì vậy không dùng đồng hồ vạn năng làm “nguồn” lâu cho cảm biến khi hiệu chuẩn. Pt1000 có cùng đặc tính nhưng 1.000 Ω tại 0 °C, nên ảnh hưởng của điện trở dây nhỏ hơn 10 lần.

Nhiệt độ (°C)Pt100 (Ω)Nhiệt độ (°C)Pt100 (Ω)
−5080,31100138,51
0100,00150157,33
25109,73200175,86
50119,40300212,05
75128,99400247,09

Vấn đề: điện trở của dây dẫn

Dây đồng 1,0 mm² có điện trở khoảng 0,0175 Ω/m ở 20 °C. Cảm biến cách tủ 30 m → 2 sợi dây đi–về dài 60 m → 1,05 Ω. Với Pt100, 1,05 Ω tương đương khoảng 2,7 °C. Đó là sai số cộng thêm, luôn làm số đọc cao lên, và thay đổi theo nhiệt độ của chính sợi cáp (cáp đi ngoài trời nắng có thể thay đổi điện trở vài phần trăm). Ba cách đấu dây là ba cách xử lý điện trở này.

2 dây, 3 dây, 4 dây

2 dây: thiết bị đo tổng điện trở (Pt100 + 2 dây). Không bù, chỉ có thể nhập offset cố định. Chỉ dùng khi dây rất ngắn (vài mét), hoặc khi chấp nhận sai số lớn (ví dụ kho hàng 0–40 °C, yêu cầu ±2 °C). Rẻ nhất.

3 dây: thêm một sợi ở một đầu phần tử. Thiết bị đo điện trở của vòng dây rồi giả định hai sợi dẫn chính có điện trở bằng nhau để trừ đi. Bù tốt nếu ba sợi cùng vật liệu, tiết diện, chiều dài và tiếp xúc tốt; sai lệch giữa các sợi (mối nối, cầu đấu ô-xi hóa) vẫn gây sai số. Đây là chuẩn công nghiệp: hầu hết card RTD của PLC (Siemens SM 1231 RTD, Mitsubishi Q64RD) và bộ chuyển đổi (Seneca K109PT, K120RTD) hỗ trợ 3 dây, nhiều loại hỗ trợ cả 2 và 4 dây.

4 dây: hai sợi cấp dòng, hai sợi đo áp (đo kiểu Kelvin). Điện trở dây gần như không ảnh hưởng, kể cả khi các sợi khác nhau. Dùng cho phòng thí nghiệm, hiệu chuẩn, dược phẩm, điểm đo dải hẹp cần sai số rất nhỏ. Thiết bị chỉ nhận 3 dây vẫn dùng được Pt100 4 dây: đấu theo kiểu 3 dây và bỏ (cách điện) một sợi.

KiểuSai số do dây (ví dụ 30 m, 1 mm²)Giá cảm biếnDùng khi
2 dây≈ +2,7 °CThấpDây rất ngắn, không cần chính xác
3 dâyRất nhỏ nếu ba sợi đồng đều (thường dưới 0,1–0,2 °C)Trung bìnhMặc định cho nhà máy
4 dâyGần như bằng 0Cao hơn chútHiệu chuẩn, dược, thực phẩm chính xác cao

Cấp chính xác của Pt100

Theo IEC 60751:2022: Class B ±(0,3 + 0,005·|t|) °C → ±0,8 °C ở 100 °C, phổ biến và rẻ; Class A ±(0,15 + 0,002·|t|) °C → ±0,35 °C ở 100 °C; Class AA (thường gọi 1/3 DIN) ±(0,1 + 0,0017·|t|) °C; Class C ±(0,6 + 0,01·|t|) °C. Lưu ý mỗi cấp chỉ có hiệu lực trong một dải nhiệt độ, khác nhau giữa phần tử dây quấn và màng mỏng (ví dụ Class A màng mỏng thường chỉ đảm bảo trong khoảng −30…+300 °C) – đọc datasheet khi dùng ở nhiệt độ cao hoặc thấp. Đây là dung sai của riêng phần tử; sai số cả vòng đo còn cộng thêm sai số dây, card đọc và lắp đặt. Chọn Class A trở lên mới phát huy lợi ích của 4 dây; Class B đi với 3 dây là tổ hợp hợp lý nhất về giá/độ chính xác cho phần lớn điểm đo.

Cách đấu vào PLC và bộ chuyển đổi

  1. Xác định dây: theo IEC 60751, hai đầu phần tử được phân biệt bằng màu đỏ và trắng. Với loại 3 dây, hai dây cùng màu nối chung một đầu phần tử (tùy hãng là 2 đỏ + 1 trắng hoặc 1 đỏ + 2 trắng); loại 4 dây là 2 đỏ + 2 trắng. Luôn kiểm tra bằng đồng hồ: hai dây cùng đầu ≈ 0 Ω, giữa hai đầu ≈ 108–110 Ω ở nhiệt độ phòng.
  2. Card RTD của PLC: đấu theo sơ đồ 2/3/4 dây in trên card và chọn đúng cấu hình trong phần mềm (“Pt100, 3-wire, α = 0,00385”). Kênh không dùng đấu cầu hoặc tắt chẩn đoán đứt dây theo hướng dẫn để tránh báo lỗi.
  3. Dùng bộ chuyển đổi Pt100 → 4–20 mA (ví dụ Seneca K109PT, hoặc loại gắn đầu cảm biến) khi dây dài, môi trường nhiễu hoặc PLC không có card RTD; đặt bộ chuyển đổi càng gần cảm biến càng tốt.
  4. Dùng cáp có màn chắn, nối màn chắn một đầu tại tủ, tránh đi chung máng với cáp động lực, cáp biến tần.

Lỗi thường gặp và cách kiểm tra

Đọc cao hơn thực tế vài độ, ổn định: Pt100 2 dây với dây dài, hoặc 3 dây có một sợi khác tiết diện/mối nối kém – đấu lại đúng 3 dây, kiểm tra điện trở từng sợi. Đọc nhảy, lúc đúng lúc sai: tiếp xúc kém ở cầu đấu, ẩm trong đầu nối, nhiễu từ cáp động lực – siết lại, thay gioăng, tách máng cáp. Báo đứt dây hoặc vượt dải: dây hở hoặc phần tử đứt; đo bằng đồng hồ: Pt100 ở 25 °C ≈ 109,7 Ω; điện trở rất lớn là đứt, gần 0 Ω là chập. Đọc thấp bất thường: cách điện kém (ẩm trong ống bảo vệ) tạo đường rò song song với phần tử – đo cách điện giữa dây và vỏ. Chậm phản ứng: ống bảo vệ dày, khe hở lớn, không có chất dẫn nhiệt; chọn ống đường kính nhỏ hơn hoặc đầu dò mảnh, nhúng đủ sâu (thường tối thiểu khoảng 10–15 lần đường kính ống).

Chọn mua

Cho đa số ứng dụng nhà máy: Pt100 Class B (hoặc A cho điểm quan trọng), 3 dây, ống inox 316 Ø6 mm, chiều dài theo điểm đo, đầu nối DIN B có thể gắn bộ chuyển đổi, cáp có màn chắn. Kho lạnh −40 °C và lò trên 500 °C cần loại chuyên dụng (xem thêm cảm biến nhiệt độ và bảng giá Pt100). HOANTRANTDH cung cấp Pt100 Pixsys (Ý), Anhui Tiankang, MOSE và các hãng châu Âu, có chứng chỉ hiệu chuẩn theo yêu cầu; liên hệ qua trang liên hệ.

Câu hỏi thường gặp

Pt100 và Pt1000 cái nào tốt hơn? Pt1000 chịu ảnh hưởng điện trở dây ít hơn 10 lần và tự gia nhiệt ít hơn ở cùng điện áp, hợp với 2 dây và thiết bị dùng pin; nhưng nhiều card PLC, bộ hiển thị đời cũ chỉ nhận Pt100. Chọn theo thiết bị đọc.

Có thể nối dài dây Pt100 bằng dây điện thường? Được, Pt100 chỉ cần dây đồng (khác can nhiệt cần dây bù); với 3 dây phải nối dài cả 3 sợi bằng cùng loại dây, cùng tiết diện, mối nối chắc chắn.

Pt100 có cần hiệu chuẩn định kỳ? Nên hiệu chuẩn 1–2 năm với điểm đo quan trọng (CCP trong HACCP, lò hấp tiệt trùng), so với nhiệt kế chuẩn trong bể nhiệt hoặc lò hiệu chuẩn khô; chu kỳ cụ thể nên dựa trên lịch sử trôi của từng điểm đo.

Một phần kho cảm biến Pt100 đầu củ hành (đầu B xanh, đầu chống cháy nổ đỏ) cùng que dò rời tại HOANTRANTDH.

Tài liệu tham khảo

  • IEC 60751:2022 – Industrial platinum resistance thermometers and platinum temperature sensors
  • Siemens – S7-1200 System Manual, mô-đun SM 1231 RTD (sơ đồ đấu 2/3/4 dây)
  • Mitsubishi Electric – Q64RD RTD Input Module User’s Manual

Cần Pt100 theo điểm đo, bộ chuyển đổi Pt100 sang 4–20 mA hoặc kiểm tra sai số vòng đo? Gửi dải nhiệt độ, chiều dài ống, kiểu đấu dây, chiều dài cáp và thiết bị đọc về sales@hoantrantdh.com hoặc Zalo 0879 848 668.

Bài liên quan: RTD và thermocouple khác nhau thế nào? So sánh chi tiết và cách chọn

Chia sẻ bài viết:

Cần báo giá hoặc tư vấn kỹ thuật?

Để lại thông tin, kỹ sư HOANTRANTDH phản hồi trong 24 giờ làm việc — chỉ cần số điện thoại.

Hoặc gọi/Zalo 0879 848 668 · Email sales@hoantrantdh.com


BÀI VIẾT LIÊN QUAN

Thermocouple loại K, J, T, N, S: chọn loại nào, dây bù là gì và cách đấu vào PLC không sai số

Thermocouple loại K, J, T, N, S khác nhau ở dải đo, độ bền và giá. Bài này giải thích nguyên lý Seebeck, dây bù, bù đầu lạnh, bảng chọn loại và cách đấu nối vào PLC để không sai số.

Seneca K109S, K109PT, K120RTD: phân biệt bộ cách ly mA/V và bộ chuyển đổi Pt100 ra 4–20 mA, cách chọn và cấu hình

K109S, K109PT và K120RTD là ba bộ chuyển đổi nhiệt độ ray DIN của Seneca. Bài này so sánh thông số, hướng dẫn đấu dây Pt100 2/3/4 dây, cài dải đo bằng DIP và phần mềm Easy Setup.

Cảm Biến Độ Ẩm Là Gì? Nguyên Lý, Phân Loại, Cách Chọn, Lắp Đặt Và Hiệu Chuẩn

Cảm biến độ ẩm (humidity sensor, transmitter độ ẩm) đo lượng hơi nước trong không khí – thường là độ ẩm tương đối %RH – và xuất tín hiệu 4–20 mA, 0–10 V hoặc RS485 Modbus để PLC, BMS hay datalogger ghi nhận. Hầu hết cảm biến công nghiệp đo kèm nhiệt độ trong cùng […]

Chat Zalo Gọi 0879 848 668