Đăng ngày · Cập nhật
Khi một cảm biến nhiệt độ Pt100 hoặc cặp nhiệt (thermocouple) đặt xa tủ điện, tín hiệu điện trở/mV rất nhỏ dễ nhiễu và PLC thường không có card đọc trực tiếp. Giải pháp phổ biến là bộ chuyển đổi ray DIN 6,2 mm của Seneca. Ba mã hay được hỏi cùng nhau là K109S, K109PT và K120RTD, nhưng chúng làm ba việc khác nhau: K109PT và K120RTD mới là bộ chuyển đổi Pt100, còn K109S là bộ cách ly/chuyển đổi tín hiệu mA và V – không đọc trực tiếp Pt100 hay can nhiệt. Bài này giải thích ba mã khác nhau ở đâu, mã nào dùng cho can nhiệt, cách đấu dây, cài dải đo và các lỗi hay gặp khi lắp lần đầu.
Cập nhật 02/11/2026 · Trần Xuân Hoàn, kỹ sư tự động hóa · Đối chiếu trang thông số K109S, K109PT, K109TC, K120RTD, K121 của Seneca; sửa lỗi lớn của bản cũ: K109S không nhận Pt100/can nhiệt, K120RTD là loại 2 dây loop-powered không cách ly, rộng 6,2 mm, chỉ ra 4–20 mA.
Bộ chuyển đổi nhiệt độ làm gì
Mục lục
Pt100 là điện trở đổi theo nhiệt độ (100 Ω ở 0 °C, khoảng 138,5 Ω ở 100 °C); thermocouple phát điện áp vài chục µV/°C. Bộ chuyển đổi đọc tín hiệu đó, tuyến tính hóa theo bảng chuẩn IEC 60751 (Pt100) hoặc IEC 60584-1 (can nhiệt), bù nhiệt mối nối lạnh với can nhiệt, rồi xuất 4–20 mA (hoặc 0–10 V) tương ứng với dải nhiệt độ đã cài, ví dụ 0–150 °C → 4–20 mA. PLC chỉ cần một kênh analog thông thường. Nếu bộ chuyển đổi có cách ly galvanic giữa ngõ vào, ngõ ra và nguồn, nó còn cắt vòng đất và bảo vệ PLC khi cảm biến chạm vỏ máy – đây là điểm khác biệt lớn giữa các mã bên dưới.
So sánh ba mã (và mã dùng cho can nhiệt)
| Tiêu chí | K109PT | K120RTD | K109S |
|---|---|---|---|
| Chức năng | Chuyển đổi Pt100 cách ly | Chuyển đổi Pt100/Ni100 2 dây (loop-powered) | Cách ly, chuyển đổi tín hiệu mA/V |
| Ngõ vào | Pt100 2/3/4 dây, −150 … +650 °C, span tối thiểu 50 °C | Pt100 −200 … +650 °C, Ni100 −60 … +250 °C, 2/3/4 dây, span tối thiểu 20 °C | 0/4–20 mA (chủ động hoặc thụ động, cấp nguồn 17–20 V cho transmitter 2 dây); 0–10, 0–5, 1–5 V |
| Ngõ ra | 0/4–20 mA hoặc 0–10, 0–5, 1–5 V | Chỉ 4–20 mA (hoặc 20–4 mA), 2 dây | 0/4–20 mA hoặc 0–10, 0–5, 1–5 V; khai căn, tuyến tính bồn nằm ngang |
| Nguồn | 19,2–30 VDC riêng (terminal hoặc K-BUS) | Lấy từ vòng 4–20 mA, 5–30 VDC | 19,2–30 VDC riêng (terminal hoặc K-BUS) |
| Cách ly | 3 chiều, 1,5 kVac | Không cách ly | 3 chiều, 1,5 kVac |
| Cấu hình | DIP switch | DIP switch hoặc phần mềm Easy Setup | DIP switch |
| Cấp chính xác | 0,1 %, 14 bit | 0,1 %, 16 bit | 0,1 %, 14 bit |
| Bề rộng | 6,2 mm, ray DIN, IP20 | ||
| Dùng khi | Cần cách ly, cần ngõ ra áp 0–10 V, đáp ứng nhanh | Tủ chật, nhiều kênh, cảm biến cùng hệ nối đất, card AI cấp nguồn vòng | Đặt sau transmitter nhiệt độ/áp suất có sẵn 4–20 mA để chống nhiễu vòng đất, chia tách mạch |
Với can nhiệt, dùng K109TC (J, K, E, N, S, R, B, T; cách ly 1,5 kVac; có relay bán dẫn cảnh báo ngưỡng), hoặc K121 – bộ 2 dây loop-powered có cách ly, nhận cả Pt100/Pt1000, can nhiệt, mV, V, mA. Cần một mã đọc mọi loại cảm biến và có relay 1 A, chọn Z109REG2-1.
Thông số theo trang sản phẩm và datasheet trên seneca.it; kiểm tra lại theo phiên bản cụ thể trước khi đặt hàng.
Đấu dây Pt100 2 dây, 3 dây, 4 dây
Pt100 2 dây: điện trở dây dẫn cộng thẳng vào điện trở cảm biến → sai số. Ví dụ 10 m cáp 1,5 mm² (tổng hai dây 20 m) ≈ 0,23 Ω ≈ 0,6 °C, vì Pt100 đổi khoảng 0,385 Ω/°C. Chỉ dùng khi dây rất ngắn hoặc có bù điện trở dây bằng phần mềm (K120RTD hỗ trợ). Pt100 3 dây: bộ chuyển đổi đo điện trở dây và trừ đi, bù đúng khi ba dây cùng tiết diện, cùng chiều dài và mối nối tốt – chuẩn phổ biến trong công nghiệp. Pt100 4 dây: bù hoàn toàn điện trở dây, dùng cho phép đo chính xác hoặc cáp dài. Về màu dây, IEC 60751 dùng đỏ cho một đầu phần tử và trắng cho đầu kia; hai dây cùng màu là hai dây nối chung một đầu. Đấu theo sơ đồ in trên thân module và trong hướng dẫn lắp đặt, đồng thời chọn đúng kiểu đấu trên DIP switch (với K120RTD: SW1-1). Chọn sai kiểu đấu hoặc nối cầu sai là nguyên nhân phổ biến của hiện tượng đọc lệch vài độ hoặc báo lỗi cảm biến.
Cài dải đo
K109PT: chọn điểm đầu, điểm cuối thang và kiểu ngõ ra bằng DIP switch theo bảng của hãng; span tối thiểu 50 °C, không có phần mềm. K120RTD: chọn bằng DIP (điểm đầu 0, −10, −20, −40, −50, −100, −150, −200 °C; điểm cuối theo bảng, tối đa 650 °C) hoặc dùng Easy Setup cho dải tùy ý, bộ lọc, bù dây 2 dây và hướng báo lỗi (ngõ ra > 21 mA hoặc < 3,4 mA khi lỗi cảm biến). Lưu ý: cấu hình bằng phần mềm chỉ có hiệu lực khi tất cả DIP ở OFF. Mức báo lỗi trên PLC/DCS nên đặt theo NAMUR NE 43 (≤ 3,6 mA hoặc ≥ 21 mA). Chọn dải sát vùng làm việc để tận dụng độ phân giải: với card AI 12 bit, dải 0–100 °C cho bước khoảng 0,024 °C, còn dải 0–850 °C chỉ khoảng 0,2 °C.
Can nhiệt: dây bù và bù mối nối lạnh
Dùng dây bù/dây nối dài đúng loại từ đầu can nhiệt tới terminal của bộ chuyển đổi (loại K theo IEC 60584-3: dây dương màu xanh lá, dây âm màu trắng); không nối bằng dây đồng thường vì mối nối lạnh sẽ dời ra giữa đường dây và gây sai số. K109TC, K121 tự bù mối nối lạnh bằng cảm biến trong module (sai số bù của K109TC tối đa 1,5 °C), nên đặt module tránh luồng gió nóng từ biến tần, điện trở xả trong tủ. Chọn loại can nhiệt theo nhiệt độ: K hoặc N cho lò đến khoảng 1.100–1.200 °C, S/R/B cho nhiệt độ cao hơn.
Lỗi thường gặp
Ngõ ra vượt thang liên tục (> 21 mA hoặc < 3,6 mA): đứt dây cảm biến, chọn sai kiểu đấu hoặc sai loại cảm biến. Giá trị nhảy ±1–2 °C: nhiễu từ cáp động lực – dùng cáp có màn chắn, nối màn chắn một đầu tại tủ, tách máng cáp, bật lọc 50 Hz; nếu nhiễu do vòng đất, dùng mã có cách ly (K109PT, K121) thay cho K120RTD. PLC đọc 0 mA với K120RTD: K120RTD là thiết bị 2 dây, cần nguồn vòng – nối vào card AI chủ động (có cấp nguồn) hoặc mắc nối tiếp nguồn 24 VDC với card AI thụ động; kiểm tra tổng tải vòng không vượt (U − 5)/0,021 Ω. PLC đọc sai với K109PT/K109S: ngõ ra chủ động nối vào card AI cũng chủ động – cấu hình lại một trong hai phía. Lệch cố định vài độ: Pt100 2 dây dài hoặc một dây của Pt100 3 dây có mối nối kém – đo điện trở từng dây trước khi nghi ngờ bộ chuyển đổi.
Mua hàng
HOANTRANTDH cung cấp K109PT, K120RTD, K109S, K109TC, K121 chính hãng Seneca (Ý), hỗ trợ cài dải đo trước khi giao nếu anh/chị gửi loại cảm biến, kiểu đấu và dải cần dùng. Xem chi tiết từng mã: K109PT, K120RTD, K109S; tổng quan bộ chuyển đổi tín hiệu Seneca, trang K109PT và công cụ tra cứu Seneca; liên hệ qua trang liên hệ.
Câu hỏi thường gặp
K109S có đọc được Pt100 hay Pt1000 không? Không. K109S chỉ nhận tín hiệu mA và V. Pt100 dùng K109PT hoặc K120RTD; Pt500, Pt1000 dùng K121 hoặc Z109REG2-1; can nhiệt dùng K109TC.
Một module đọc được 2 cảm biến không? Không, các mã trên đều 1 kênh; cần nhiều kênh nhiệt độ thì dùng module Z-4RTD2 (4 kênh RTD, Modbus RTU) và đọc qua RS-485.
Có cần hiệu chuẩn định kỳ? Module có cấp chính xác 0,1 % và khá ổn định; thường kiểm tra cả vòng đo (cảm biến + bộ chuyển đổi + PLC) mỗi 1–2 năm bằng hộp điện trở chuẩn hoặc lò/bể nhiệt chuẩn, chu kỳ cụ thể theo yêu cầu chất lượng của nhà máy.
Tài liệu tham khảo
- Seneca – Trang thông số kỹ thuật K109PT, K109S, K109TC (seneca.it)
- Seneca – Hướng dẫn lắp đặt K120RTD MI00124
- IEC 60751:2022 – Nhiệt kế điện trở bạch kim công nghiệp
- IEC 60584-1:2013 và IEC 60584-3:2021 – Cặp nhiệt điện: bảng chuẩn và dây nối dài/dây bù
- NAMUR NE 43 – Mức tín hiệu báo lỗi của transmitter
Cần chọn bộ chuyển đổi nhiệt độ Seneca hoặc cài sẵn dải đo? Gửi loại cảm biến (Pt100, Pt1000, can nhiệt loại gì), kiểu đấu, dải nhiệt độ, tín hiệu vào PLC và yêu cầu cách ly về sales@hoantrantdh.com hoặc Zalo 0879 848 668.
Bài liên quan: Bộ chuyển đổi nhiệt độ Pt100, can nhiệt sang 4-20 mA / Modbus: cách chọn và giá
Cần báo giá hoặc tư vấn kỹ thuật?
Để lại thông tin, kỹ sư HOANTRANTDH phản hồi trong 24 giờ làm việc — chỉ cần số điện thoại.


BÀI VIẾT LIÊN QUAN
Thermocouple loại K, J, T, N, S khác nhau ở dải đo, độ bền và giá. Bài này giải thích nguyên lý Seebeck, dây bù, bù đầu lạnh, bảng chọn loại và cách đấu nối vào PLC để không sai số.
Pt100 2 dây, 3 dây, 4 dây khác nhau ở cách bù điện trở dây dẫn. Bài này giải thích bằng ví dụ số, bảng điện trở–nhiệt độ, cấp chính xác và cách đấu vào PLC/bộ chuyển đổi.
Seneca T121 là transmitter nhiệt độ gắn trong đầu cảm biến DIN B: nhận Pt100, Pt1000, can nhiệt J, K, S…, xuất 4–20 mA 2 dây cách ly 1,5 kVac – kèm so sánh với T120.